Η αφορμή…

     Οι πλαστικές σακούλες μ’ ό, τι σχετικό έφερε στ’ αυτιά μου η επικαιρότητα των ημερών έγιναν μόνο η αφορμή που οδήγησε τη σκέψη και τη μνήμη μου σε κάποια ξέθωρα μονοπάτια …γραφικά, φέρνοντάς τα στην επιφάνεια και στο φως.

     Περιστατικά ξεχασμένα, λεπτομέρειες μικρές μες στην καθημερινότητα που προσπέρασαν άνευ λόγου και αξίας. Για του λόγου όμως το αληθές πυροδοτήθηκαν ξάφνου κι ήρθαν για να μείνουν στο χώρο αυτόν εδώ και να καταγραφούν με άλλη βαρύτητα τώρα πια.

     Πριν δεκαπέντε πάνω-κάτω χρόνια, όταν ο αέρας φούσκωνε τις σακούλες στους δρόμους παρασέρνοντάς τες σ’ ένα τρελό χορό, κανείς δεν προβληματίζονταν για τις σακούλες αυτές. Παρέμεναν όπως τόσα άλλα σκουπίδια σκόρπια στου δρόμου τις μεριές μέχρι να μαζευτούν. Tο πλαστικό κι η επιβάρυνση στο περιβάλλον ήταν άγνωστες έννοιες στους  περισσότερους, η ανακύκλωση περιορίζονταν στο χαρτί και τις εφημερίδες, ο μπλε κάδος ανύπαρχτος στις γειτονιές μόνο κοντά στα σχολεία τον συναντούσες.

     Εκείνη την εποχή, λοιπόν, η ηλικιωμένη ήδη μαμά και γιαγιά κρατώντας διπλωμένη στο χέρι τη μεταχειρισμένη από άλλες φορές σακούλα πήγαινε στη λαϊκή της γειτονιάς, στο κοντινό σούπερ-μάρκετ, στο φούρνο. Έφερνε μαζί της τη δική της σακούλα χρησιμοποιώντας τη ξανά και ξανά στα καθημερινά ψώνια της.  Κι εμείς, κάποιες φορές που το αντιλαμβανόμαστε ή τη βλέπαμε, τη ¨μαλώναμε¨ λέγοντάς της πως δε χρειάζεται να το κάνει αυτό, αφού θα της δώσουν καινούρια και καθαρή σακούλα που δεν χρεώνεται ούτε στοιχίζει. Εκείνη βέβαια είχε πάντα τη δική της λογική απάντηση ότι δε θέλει να σπαταλά τις σακούλες εφ’ όσον έχει άφθονες δικές της κι ας μην κοστίζουν, λειτουργώντας πρακτικά κι εν αγνοία της με περιβαλλοντική συνείδηση. Γι ΄ αυτό κάποιες φορές αστειευόμενοι την αποκαλούσαμε ¨ακτιβίστρια γιαγιά¨ και γελώντας της εξηγούσαμε: είσαι δηλ. της δράσης, της πράξης. Ούτε σαν όνειρο ¨θερινής νυκτός¨ μπορούσαμε να φανταστούμε τότε ότι θα έρχονταν εποχή που θα κουβαλούσαμε κι εμείς  απ’ το σπίτι σακούλες για τα ψώνια κι ότι απ’ το ταμείο αυτές θα χρεώνονταν… 

     Άλλες πάλι φορές την ¨πιάναμε¨ να σκύβει και να μαζεύει απ’ το πεζοδρόμιο ή τις αυλόπορτες κλειστών σπιτιών τα πεταμένα διαφημιστικά φυλλάδια και βάζοντάς τα σε σακούλα τα πήγαινε κούτσα-κούτσα στον κάδο ανακύκλωσης εκεί ψηλά στο σχολείο. Δεν την κούραζαν τέτοιες ιδιαίτερες συμπεριφορές κι αν καμιά φορά τη ρωτούσαμε πού ήταν, απαντούσε αόριστα: ¨…είχα κάποια δουλειά¨. Καταλαβαίνοντας δεν επιμέναμε για να μην τη στεναχωρούμε. Ήταν μπροστά και πέρα απ’ τα κοινωνικά στερεότυπα.

     Καμιά φορά παρεξηγούνταν οι πρωτοβουλίες της αυτές από αδιάκριτα μάτια της γειτονιάς και μας το έλεγαν. Όπως όταν το βράδυ μετά το κλείσιμο των καταστημάτων πήγαινε κάπου-κάπου στον κάδο σκουπιδιών στη γωνία κι έπαιρνε τη σακούλα με μπαγιάτικο ψωμί που κρεμούσαν απ’ έξω. Η γενιά της κατοχής που στερήθηκε το ψωμί, το θεωρούσε ιερό και δεν μπορούσε να το βλέπει στα σκουπίδια. Το ψωμί αυτό το έκοβε, το έτριβε σε ψίχουλα και πάνω σ’ ένα αλουμινένιο δισκάκι –ειδικά γι’ αυτό το σκοπό- το ανέβαζε στην ταράτσα για τα πουλιά. Δεκοχτούρες και σπουργίτια πανηγύριζαν με το φαγοπότι στην ταράτσα του σπιτιού, έτρωγε κι ο σκύλος πίσω στην γειτονική αυλή. Και πάλι εμείς της λέγαμε ότι θα την παρεξηγεί ο κόσμος νομίζοντας ότι το παίρνει για να το φάει η ίδια, πάλι όμως βλέπαμε ότι είχε βρει απασχόληση ευχάριστη γι’ αυτήν και με τον τρόπο της έκανε ακόμη κάτι, αφού είχε πλέον ολοκληρώσει το ρόλο της μαμάς και γιαγιάς.

     Αυτοδιάθεση κι αυτοδιαχείριση από μια γιαγιά εκεί γύρω στα ογδόντα… που μπορεί οι έννοιες να της ήταν άγνωστες, όμως έτσι έβρισκε τρόπους να γεμίζει τις στιγμές της με ενδιαφέρον αξιοποιώντας ό,τι για τους άλλους ήταν για πέταμα.  Μήπως έπρεπε όλοι κοιτώντας πίσω απ’ τα παράθυρα να βλέπουμε αυτήν την οπτική γωνία και να ερμηνεύουμε συμπεριφορές απ’ αυτή τη σκοπιά;

     Μετά τα παραπάνω, σκέφτομαι πως εκεί που νόμιζα ότι τα έχουμε πει όλα με τη μαμά και για τη μαμά, αυτά τα δυο τρία στιγμιότυπα απ’ τη γεροντική ηλικία της -  για τα δυο χρόνια μνήμης της, ήρθαν να  ξεδιπλώσουν στο νου μου οι πλαστικές σακούλες, πολλαπλής χρήσης  για όλους τώρα απ’ το ξεκίνημα της νέας χρονιάς.

Φ. Κ.

21/1/2018

========